Kurye firmalarında ay sonu en çok tartışma çıkaran konu hakediştir. Kurye "bu ay 40 paket daha fazla attım" der, operatör "ama 12'si iptal oldu" der, muhasebe iki tarafın da elindeki listeye güvenmez. Sorun çoğu zaman hesaplama modelinden değil, verinin dağınık tutulmasından kaynaklanır.
Bu yazıda en yaygın üç hakediş modelini, her birinin nerede işe yarayıp nerede sorun çıkardığını ve bir kuryenin gün sonu hesabının nasıl kapatılacağını örnekle anlatıyoruz.
Not: Yazıdaki TL rakamları sadece hesabı göstermek için seçilmiş örneklerdir, piyasa fiyatı değildir. Kuryelerin sigorta ve vergi durumu (bordrolu, esnaf kurye vb.) hakedişin nasıl ödeneceğini etkiler. Bu kısmı mali müşavirinizle netleştirin.
Model 1: Paket başı hakediş
En yaygın model. Kurye teslim ettiği her paket için sabit bir tutar alır.
Artıları: Anlaşılması kolaydır. Kurye ne kadar çalışırsa o kadar kazanır, bu da yoğun saatte motivasyonu yüksek tutar.
Eksileri: Her paket aynı değildir. 800 metrelik bir teslimatla 7 kilometrelik bir teslimat aynı ücreti alınca kuryeler uzak paketi istemez. Operatör uzak siparişi "kimseye veremiyorum" diye bekletir, müşteri geç alır. Sakin saatlerde de kurye bekler ama kazanamaz.
Ne zaman uygun: Teslimat mesafelerinin birbirine yakın olduğu, yoğun ve dar bir bölgede.
Model 2: Mesafe bazlı hakediş
Kurye her paket için sabit bir taban ücret ve kilometre başına ek ücret alır.
Artıları: Uzak paket sorununu çözer. Adil algılanır.
Eksileri: Hangi mesafe? Kuş uçuşu mu, haritadaki önerilen rota mı, kuryenin gerçekte gittiği yol mu? Gerçek rota kaydı yoksa bu model hızla tartışmaya döner. Ayrıca kuryenin rotayı uzatma riski konuşulmalıdır. Pratikte çoğu firma önerilen rota mesafesini esas alır.
Ne zaman uygun: Geniş ve dağınık bölgelerde, ilçeler arası teslimat yapılan şehirlerde.
Model 3: Vardiya bazlı hakediş
Kurye belirli saatlerde hazır bulunduğu için sabit bir ücret alır, çoğu zaman üstüne paket primi eklenir.
Artıları: Sakin saatlerde de kurye kaybetmezsiniz. Kurye gelirini öngörebilir, bu da kurye devrini azaltır.
Eksileri: Paket sayısı düşük günlerde maliyet yükselir. Vardiyaya gelip müsait görünmeyen kuryeyi takip etmeniz gerekir.
Ne zaman uygun: Belirli işletmelere sabit hizmet verdiğiniz, talebin öngörülebilir olduğu durumlarda.
Karma model: çoğu firmanın gerçekte yaptığı
Sahada en çok görülen düzen bu üçünün bir karışımıdır. Mesela:
- Akşam 18:00-23:00 vardiyası için sabit ücret
- Her paket için taban ücret
- 4 kilometreden uzun teslimatlarda kilometre başı ek
- Yağmurlu günlerde ya da gece yarısından sonra paket başı ek prim
Karma model adildir ama elle hesaplanması zordur. Excel'de her kural bir formül daha, her istisna bir satır daha demektir.
Hakedişi etkileyen diğer kalemler
İptal ve iade: Kurye yola çıktıktan sonra iptal edilen siparişte ne oluyor? Önceden yazılı bir kural olmalı. Mesela "yola çıkan paket, teslim edilmese de yarım paket sayılır" gibi.
Paket devri: Kurye arıza yaptı, paketi başka bir kurye aldı. Hakediş kime yazılacak? En adil çözüm teslimatın iki kurye arasında bölünmesidir.
Kasa: Kapıda nakit ya da kartla tahsil edilen tutar kuryenin kasasına yazılır. Gün sonunda kurye bu tutarı teslim eder, hakedişi ayrıca hesaplanır. İkisini aynı hesapta karıştırmak en sık yapılan hatadır.
Bahşiş: Müşterinin verdiği bahşiş kuryeye aittir. Kayıt altına alınmazsa "bahşişler hakedişten mi düşülüyor?" şüphesi doğar.
Örnek: Bir kuryenin gün sonu hesabı
Karma modelle çalışan bir firmada bir kuryenin günü:
| Kalem | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| Vardiya ücreti | 18:00-23:00 | 400 TL |
| Paket başı taban | 22 paket × 30 TL | 660 TL |
| Uzak teslimat eki | 5 paket, toplam 9 km fazla × 8 TL | 72 TL |
| Devralınan paket | 1 paket, yarım sayılır | 15 TL |
| İptal (yola çıkmış) | 1 paket, yarım sayılır | 15 TL |
| Hakediş toplamı | 1.162 TL | |
| Kasa: kapıda nakit tahsilat | Kurye teslim edecek | 1.340 TL |
| Kasa: kapıda kart tahsilat | POS'tan düşer | 2.115 TL |
| Bahşiş | Kuryeye ait | 120 TL |
Bu tabloda iki ayrı hesap var. Birincisi firmanın kuryeye borcu (hakediş), ikincisi kuryenin firmaya teslim edeceği nakit (kasa). İkisi ayrı tutulduğunda gün sonu kapanışı 5 dakika sürer. Karıştırıldığında ay sonunda kimse kime ne borçlu bilemez.
Hakedişi tartışmasız yapmanın 4 kuralı
- 1. Kuralları yazılı yapın. İptal, devir, uzak teslimat ve prim kuralları işe başlarken kuryeye verilmeli.
- 2. Veriyi tek yerden alın. Paket sayısı operatörün defterinden, mesafe haritadan, kasa kuryenin notundan gelirse üç liste asla tutmaz.
- 3. Gün sonu kapatın, ay sonunu beklemeyin. Her gün kapatılan hesap küçük farkları hemen yakalar.
- 4. Kuryeye kendi dökümünü gösterin. Kurye telefonundan kendi paketlerini ve hakedişini görebiliyorsa itirazların çoğu hiç gelmez.
Kuryelendin'de hakediş
Kuryelendin'de hakediş paket başı, mesafe ya da vardiya bazlı tanımlanabilir. Prim, kasa ve bahşiş dahil gerçek maliyet gün sonunda otomatik hesaplanır. Yolda kalan bir paket başka kuryeye devredildiğinde kayıt ve hakediş buna göre bölünür. Kapıda nakit ve kart tahsilatı kuryenin kasasına düşer, gün sonu kapanır. Rapor verisini CSV ve Excel olarak dışa aktarabilirsiniz.
Kurye tarafının nasıl çalıştığını özellikler sayfasında görebilirsiniz. Kendi hakediş kurallarınızla nasıl görüneceğini merak ediyorsanız demo talebi bırakın.
Kuryelendin'i kendi operasyonunuzda görün: kurulum ücreti yok, taahhüt yok.
Demo planla